در مسیر سفر یا مهاجرت به اروپا، یکی از مهمترین و پرتکرارترین مفاهیمی که با آن روبهرو میشویم، «شنگن» است. بسیاری از افراد شینگن را صرفاً یک نوع ویزا میدانند، در حالی که شینگن در اصل یک توافقنامه بینالمللی و یک ساختار حقوقی-سیاسی میان کشورهای اروپایی است که پیامدهای مستقیمی بر نحوه سفر، ورود، اقامت کوتاهمدت و صدور ویزا دارد.
در این مطلب، بهصورت گامبهگام و با نگاهی تحلیلی توضیح میدهیم که شنگن چیست، چگونه شکل گرفت، منطقه شنگن شامل چه کشورهایی است و ویزای شنگن چه نقشی در سفر به اروپا دارد.
شنگن چیست و چگونه شکل گرفت؟
شنگن (Schengen) نام توافقنامهای است که در سال ۱۹۸۵ میان چند کشور اروپایی در شهر شنگن کشور لوکزامبورگ امضا شد. هدف اصلی این توافقنامه، حذف کنترلهای مرزی داخلی بین کشورهای عضو و ایجاد امکان تردد آزاد افراد بود.
در آن زمان، کشورهای اروپایی به این نتیجه رسیدند که کنترلهای مرزی داخلی نهتنها مانع سفر و تجارت است، بلکه با همکاری امنیتی مشترک میتوان امنیت را بهصورت مؤثرتری تأمین کرد. به همین دلیل، شنگن بهعنوان یک پروژه تدریجی آغاز شد و به مرور زمان کشورهای بیشتری به آن پیوستند.
امروزه شنگن یکی از مهمترین دستاوردهای همکاری اروپایی محسوب میشود و نقش کلیدی در سیاستهای مرزی و ویزایی اروپا دارد.
منطقه شنگن چیست؟
منطقه شنگن به مجموعه کشورهایی گفته میشود که این توافقنامه را اجرا میکنند و از قوانین مشترک آن پیروی مینمایند. در این منطقه:
-
کنترل مرزی بین کشورهای عضو حذف شده است.
-
تنها مرزهای خارجی شینگن کنترل میشوند.
-
اتباع کشورهای ثالث برای ورود نیازمند ویزای واحد شینگن هستند.
به بیان ساده، ورود به منطقه شنگن از یک کشور عضو، بهمعنای امکان سفر آزاد به سایر کشورهای عضو در چارچوب قوانین مشخص است.
کشورهای عضو منطقه شنگن
در حال حاضر، ۲۹ کشور عضو منطقه شنگن هستند. این کشورها به دو دسته تقسیم میشوند:
کشورهای عضو اتحادیه اروپا در شنگن
اتریش، بلژیک، کرواسی، جمهوری چک، دانمارک، استونی، فنلاند، فرانسه، آلمان، یونان، مجارستان، ایتالیا، لتونی، لیتوانی، لوکزامبورگ، مالت، هلند، لهستان، پرتغال، اسلواکی، اسلوونی، اسپانیا، سوئد، بلغارستان و رومانی.
**بلغارستان و رومانی از سال ۲۰۲۴ بهطور کامل به منطقه شنگن پیوستهاند و کنترلهای مرزی آنها حذف شده است.**
کشورهای غیرعضو اتحادیه اروپا ولی عضو شنگن
سوئیس، نروژ، ایسلند و لیختناشتاین.
کشورهای اروپایی خارج از شنگن
برخی کشورهای اروپایی عضو منطقه شنگن نیستند؛ از جمله:
برای سفر به این کشورها، دریافت ویزای جداگانه الزامی است.
ویزای شنگن چیست؟
پس از آشنایی با مفهوم شینگن و منطقه شینگن، نوبت به مهمترین ابزار ورود به این منطقه میرسد: ویزای شنگن.
ویزای شنگن مجوزی است که به اتباع کشورهای خارج از اتحادیه اروپا اجازه میدهد برای اقامت کوتاهمدت وارد منطقه شینگن شوند و در کشورهای عضو آن سفر کنند. این ویزا بهصورت مشترک و بر اساس قوانین واحد شینگن صادر میشود.
ویزای شینگن معمولاً برای اهداف زیر صادر میگردد:
-
گردشگری و تفریح
-
دیدار خانواده یا دوستان
-
سفرهای کاری کوتاهمدت
-
شرکت در همایشها و نمایشگاهها
-
عبور ترانزیتی از فرودگاههای شنگن
این ویزا برای اقامتهای بلندمدت، تحصیل یا کار صادر نمیشود و برای این اهداف باید ویزای ملی کشور مقصد دریافت شود.
قانون اقامت ۹۰/۱۸۰ چیست؟
یکی از مهمترین اصول ویزای شنگن، قانون ۹۰ روز در هر ۱۸۰ روز است.
بر اساس این قانون:
-
دارنده ویزای شینگن میتواند حداکثر ۹۰ روز در یک بازه ۱۸۰ روزه در منطقه شنگن اقامت داشته باشد.
-
این ۹۰ روز مجموع اقامت در تمام کشورهای شنگن است.
-
بازه ۱۸۰ روزه بهصورت شناور محاسبه میشود.
عدم رعایت این قانون میتواند منجر به جریمه، اخراج یا ممنوعیت ورود مجدد شود.
انواع ویزای شنگن
ویزای شینگن بر اساس هدف و شرایط سفر به انواع مختلفی تقسیم میشود:
ویزای کوتاهمدت شنگن (Type C)
ویزای کوتاهمدت شنگن رایجترین نوع ویزای شینگن است و برای
سفرهای کوتاه تا ۹۰ روز در هر ۱۸۰ روز صادر میشود. این ویزا مناسب افرادی است که قصد:
-
گردشگری
-
دیدار خانواده یا دوستان
-
سفر کاری کوتاه
-
شرکت در کنفرانسها یا نمایشگاهها
را دارند.
زیرشاخهها بر اساس تعداد ورود:
|
نوع ورود |
توضیح |
|
Single Entry (یکبار ورود) |
تنها یک بار میتوان وارد منطقه شنگن شد. بعد از خروج، دیگر امکان ورود مجدد با همان ویزا وجود ندارد. |
|
Double Entry (دو بار ورود) |
امکان ورود دو بار به منطقه شنگن وجود دارد. پس از هر خروج، یک بار دیگر میتوان وارد شد. |
|
Multiple Entry (چندبار ورود) |
میتوان چندین بار وارد منطقه شنگن شد تا پایان اعتبار ویزا، مشروط بر رعایت قانون ۹۰/۱۸۰ روز. |
ویزای ترانزیت فرودگاهی (Type A)
این نوع ویزا برای افرادی صادر میشود که قصد دارند از طریق یک فرودگاه در منطقه شنگن به کشور دیگری سفر کنند، بدون اینکه وارد خاک کشور میزبان شوند.
ویژگیها:
-
فقط برای عبور از فرودگاه معتبر است
-
امکان خروج از منطقه ترانزیت فرودگاه وجود ندارد
-
معمولاً برای افرادی که با پرواز بینالمللی از شنگن عبور میکنند الزامی است
ویزای اعتبار محدود منطقهای (LTV)
ویزای LTV یک ویزای خاص است که تنها اجازه ورود به کشورهای مشخصی از شنگن را میدهد و نه کل منطقه. این نوع ویزا معمولاً در شرایط استثنایی یا اضطراری صادر میشود، مانند:
-
موارد انسانی (مانند کمک به خانواده در شرایط اورژانسی)
-
دلایل سیاسی یا دیپلماتیک خاص
-
زمانی که یک کشور نمیتواند ویزای کامل شنگن صادر کند
ویژگیها:
-
فقط برای کشورهای مشخص شده اعتبار دارد
-
معمولاً برای افرادی که در مسیر مهاجرت یا تبادلات محدود قرار دارند صادر میشود
-
قوانین خاص و محدودیتهای بیشتری نسبت به ویزای کوتاهمدت دارد
شرایط کلی دریافت ویزای شنگن
برای درخواست ویزای شنگن معمولاً نیاز به مدارک زیر دارید:
-
گذرنامه معتبر
-
فرم درخواست ویزا
-
عکس استاندارد (طبق معیارهای ICAO)
-
بیمه مسافرتی با پوشش حداقل ۳۰ هزار یورو
-
مدارک تمکن مالی
-
برنامه سفر و محل اقامت
-
دعوتنامه (در صورت وجود)
-
ثبت اطلاعات بیومتریک (انگشتنگاری)
نکات مهم برای متقاضیان ویزای شنگن
-
مدارک باید به زبان کشور مقصد یا انگلیسی ترجمه رسمی شوند.
-
عکس پاسپورتی باید استاندارد ICAO را رعایت کند.
-
بیمه مسافرتی باید کل مدت سفر و کل منطقه شینگن را پوشش دهد.
-
مدارک مالی باید نشاندهنده توانایی پوشش هزینههای سفر و اقامت باشد.
-
حتی با داشتن مدارک کامل، تصمیم نهایی ورود با افسر مرزی است.
-
رعایت قانون ۹۰/۱۸۰ روز برای تمام ویزاهای کوتاهمدت الزامی است.